Prizren, 28. septembar 2026.
Premijer Republike Kosovo, Albin Kurti, sa kolegama i saradnicima iz Vlade i Skupštine, učestvovao je u proslavi Dana Bošnjaka.
Ceo govor premijera Kurtija:
Mirëdita të gjithëve. Meqenëse sot është Dita e Boshnjakëve, unë do të flas boshnjakisht.
Poštovana potpredsjednice Skupštine, gospođo Emilija Redžepi; poštovani zamjeniče premijera, gospodine Fikrim Damka; poštovani ministre regionalnog razvoja, gospodine Rasim Demiri; poštovani potpredsjedniče Skupštine Crne Gore, gospodine Mirsad Nurković;
Poštovani predstavnici institucija Kosova, dragi ministri i zamjenici ministara naše zajedničke vlade, dragi poslanici Skupštine Kosova, poštovani predstavnici Islamske zajednice, poštovani predstavnici međunarodnih organizacija, posebno ambasada akreditovanih u našoj republici, ambasadore Crne Gore, gospodine Bernard Čobaj, poštovani predstavnici ambasada Bugarske i Turske, poštovani predstavnici bošnjačke zajednice, poštovani prisutni, dame i gospodo,
Dvadeset osmi septembar važan je datum za modernu historiju bošnjačkog naroda. Dana 28. septembra 1993. godine, u Sarajevu okruženom neprijateljskim srpskim snagama u Bosni, održan je Bošnjački sabor. U uvjetima rata, opsade i stalnog bombardovanja, ovaj sabor donio je historijsku odluku o povratku nacionalnog imena Bošnjak i naziva bosanski jezik za jezik bošnjačkog naroda. Stoga ovaj datum ima poseban značaj za nacionalni identitet, jezik i bošnjačku kulturu.
Ali priča vezana za ovaj datum ima i drugačiju dimenziju, koja ga povezuje s historijom Kosova. Bosna i Hercegovina i Kosovo dijele bolnu historiju rata i suočavanja s nasilnim politikama režima Slobodana Miloševića i srpskih snaga tokom devedesetih godina. U Bosni i Hercegovini rat je donio masovna ubistva, progon, etničko čišćenje i genocid u Srebrenici.
Na Kosovu je rat 1998. i 1999. godine doveo do masakara, ubistava hiljada ljudi, paljenja i uništavanja naselja, razaranja kulturne baštine, masovnog progona stotina hiljada građana iz njihovih domova, seksualnog nasilja, arbitrarnih hapšenja, torture i nasilnog nestanka hiljada osoba — znači, opet genocid.
Prema preliminarnoj institucionalnoj listi Instituta za zločine počinjene tokom rata na Kosovu, u periodu od 1. januara 1998. do 20. juna 1999. godine dokumentovano je 12.230 žrtava rata. Među njima je 1.047 ubijene djece, dok se 100 djece koja su nasilno nestala i dalje vode kao nestala. Izvještaj također dokumentuje 94 djece koja su umrla uslijed ratnih uslova.
Ovu povijest doživjeli su i bošnjački građani Kosova, koji su ovdje živjeli stoljećima i bili sastavni dio našeg društva. Zato, kada govorimo o ratovima u Bosni i Hercegovini i na Kosovu, govorimo i o zajedničkom iskustvu agresije, ljudskih gubitaka, progona i razaranja, ali i o odgovornosti koju danas imamo da izgradimo demokratsko i mirno društvo.
Pamćenje i dokumentovanje prošlosti važni su jer pravda za žrtve i priznavanje istine čine dio izgradnje održivog mira. Ali važno je i kako države danas tretiraju tu prošlost.
U tom smislu, put Republike Kosovo je jasan: demokratija, vladavina prava, zaštita ljudskih prava i jasan evroatlantski strateški izbor. Dok u Srbiji, pored negiranja zločina i genocida, vidimo i veličanje osoba osuđenih za najteže ratne zločine.
Međunarodni sud pravde je 2007. godine utvrdio da je Srbija prekršila svoju obavezu da spriječi genocid u Srebrenici i obavezu pune saradnje s Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju, uključujući i to što nije izručila Ratka Mladića.
Početkom septembra Ratko Mladić, osuđen na doživotnu zatvorsku kaznu za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine, sahranjen je u Beogradu uz vojne počasti, a ceremoniji su prisustvovali i zvaničnici Vlade Srbije. Njegovo tijelo dopremljeno je u Srbiju vladinim avionom, a kovčeg je bio prekriven srpskom zastavom.
Mladić, jedan od glavnih vojnih vođa srpskih snaga u Bosni, osuđen je, između ostalog, za odgovornost za genocid u Srebrenici, gdje je ubijeno više od 8.000 bosanskih muškaraca i dječaka. Na ovaj način poricanje genocida prelazi iz političke izjave u javno i institucionalno odavanje počasti osobama osuđenim za najteže ratne zločine. Historija nas uči da bez pravde, sjećanja i institucija koje štite prava svih mir ostaje krhak.
Poštovani prisutni, visoko cijenimo i izražavamo zahvalnost za vašu saradnju i doprinos razvoju Republike Kosovo, naše zajedničke zemlje. Politički predstavnici bošnjačke zajednice dio su institucija Republike Kosovo i doprinose donošenju odluka i razvoju naše zemlje.
Tokom ovih godina ulagali smo u oblasti u kojima živi bošnjačka zajednica: kroz infrastrukturne projekte, regionalni razvoj, zapošljavanje, ekonomski razvoj i podršku kulturnim i omladinskim projektima.
U Prizrenu i regionu Župe i Podgore, pored ulaganja u lokalne ceste, realizirana je cesta Prizren–Prevalac, značajno ulaganje za saobraćaj, turizam i ekonomski razvoj ovog područja. U područjima naseljenim bošnjačkom zajednicom u Istogu i Peći realizirana su ulaganja u cestovnu i lokalnu infrastrukturu.
Također, u područjima gdje živi bošnjačka zajednica podržani su poljoprivrednici, ekonomske aktivnosti i porodice kako bi se poboljšali uslovi stanovanja. Ova ulaganja i podrška razvoju ovih područja nastavit će se.
Jedno od tih polja je i obrazovanje na bošnjačkom jeziku. Tokom ovih godina podržavali smo obrazovanje na jezicima nevećinskih zajednica, uključujući i podršku za školske udžbenike na bošnjačkom jeziku.
Kultura Bošnjaka, bošnjački jezik, tradicije i nasljeđe bošnjačke zajednice nisu dodatak kulturi Kosova. Oni su dio bogatog kulturnog mozaika zemlje i trebaju biti podržani i razvijeni kao njen sastavni dio.
Još jedan važan korak bilo je jednostrano ukidanje viznog režima za građane Bosne i Hercegovine. Od 1. januara prošle godine, odnosno 2025. godine, oni mogu putovati na Kosovo s biometrijskom ličnom kartom. To je olakšalo kretanje i stvorilo više mogućnosti za ljudske, kulturne, obrazovne i ekonomske veze između dvije zemlje.
Također, putna veza Prizren–Tetovo stvorit će nove mogućnosti za promet, ekonomski razvoj i regionalnu saradnju, dodatno približavajući naše gradove i zajednice. Cilj ovih politika jeste da građani, bez obzira na mjesto prebivališta ili pripadnost, imaju jednake mogućnosti za razvoj.
Danas, na Dan Bošnjaka, prisjećamo se važnog događaja iz historije bošnjačkog naroda i odajemo počast doprinosu Bošnjaka koji žive i djeluju na Kosovu. Bošnjačka zajednica nerazdvojni je dio historije, društva i budućnosti Kosova.
U ime Vlade Republike Kosovo zahvaljujem vam na vašem doprinosu našoj zajedničkoj zemlji. Sretan Dan Bošnjaka. Hvala vam.
